BWV 840 “Courante in G groot”

Klavierwerken

Ook van dit werk is het onzeker of het van de hand van Bach is. Mogelijk is de maker Georg Philipp Telemann.

Fragment BWV 840.

Courante in G groot - Robert Hill

Courante in G groot - Zuzana Ruzicková

 

BWV 839 “Sarabande in g klein”

Klavierwerken

BWV 839 is de Sarabande in g klein, een kort dansstuk dat wordt toegeschreven aan Johann Sebastian Bach. Het is afkomstig uit het Klavierbüchlein für Wilhelm Friedemann Bach uit 1720, hoewel het auteurschap ook hiervan twijfelachtig is.

Fragment BWV 839.

Sarabande in g klein - Sergio Gasparella

Sarabande in g klein - Robert Hill

 

BWV 838 “Allemande en Courante in A groot”

Klavierwerken

Ook dit werk is ten onrechte toegerekend aan Bach. Onderzoek toonde aan dat het delen zijn van een werk van Christoph Graupner (GWV 849), Partita in A groot.

Fragment BWV 838.

Allemande en Courante in A groot - Olivier Baumont

 

BWV 837 “Allemande in g klein”

Klavierwerken

Allemande in g-klein is een kort en onvoltooid werk voor een toetsinstrument. Het manuscript komt uit het Clavierbüchlein für Wilhelm Friedemann Bach. Maar ook hier twijfel of het van de hand van Bach is. Pier Giuseppe Sandoni wordt ook als de maker van dit werk genoemd.

Fragment BWV 837.

Allemande in g klein - Justin Taylor

Allemande in g klein - Joseph Payne

 

BWV 836 “Allemande in g klein”

Klavierwerken

Dit werk komt uit het Klavierbuchlein fur Wilhelm Friedemann Bach. 

Fragment BWV 836.

Allemande in g klein - Anne-Isabelle de Parcevaux

Allemande in g klein - Marie Nishiyama

 

BWV 835 “Allemande in a klein”

Klavierwerken

Ook dit werk is eerder ten onrechte aan Bach toegeschreven. Nu gaat men ervan uit dat het een werk is van Johann Philipp Kirnberger.

Fragment BWV 835.

Allemande in a - dr. Maróti Gabor

 

BWV 834 “Allemande in c klein”

Klavierwerken

Dit werk heeft een vermelding in de Bach Werke Verzeichnis, maar het is zeer twijfelachtig of het werk van de hand van Bach is. 

Fragment BWV 834.

Allemande in c klein - Franz Fedor Alexandros

BWV 833 “Preludium et partita del tuono terzo”

Klavierwerken

Nederlandse Bachvereniging:
"Nadat Bach allebei zijn ouders was verloren, trok hij als tienjarige jongen in 1695 bij zijn oudste broer Johann Christoph (1671-1721) in. Die woonde en werkte bijna zijn hele leven in Ohrdruf, een dorp in Thüringen waar hij als organist was aangesteld. Provincialer kan haast niet, toch was zijn muzikale horizon heel breed. De Prelude en partita, BWV 833, is bewaard in een door Johann Christoph samengesteld handschrift dat niet alleen muziek van Böhm, Buxtehude en Pachelbel bevat, maar ook triosonates van Albinoni en klavecimbelsuites van Nicolas Lebègue, gekopieerd uit diens Les pieces de clavessin (Parijs: 1677). Muziek van ver over de provinciegrenzen dus."

 

Fragment BWV 833.

Preludium et partita del tuono terzo - Menno van Delft

Preludium et partita del tuono terzo - Robert Hill

BWV 832 “Suite in A groot”

Klavierwerken

Deze suite is een van de werken van Bach in het zogeheten Möller-manuscript. Dat werd tussen 1703 en 1707 samengesteld door Bachs oudere broer Johann Christoph, bij wie Johann Sebastian was ingetrokken na de dood van zijn ouders. Bach kan dus hooguit een jaar of 20 kan zijn geweest.

Fragment BWV 832.

Suite in A groot - Olivier Fortin

Suite in A groot - Olivier Baumont

 

BWV 831 “Franse ouverture in b klein”

Klavierwerken

De term ouverture verwijst naar het feit dat deze suite begint met een ouverturedeel, en was een gangbare benaming voor Franse suites (zijn orkestsuites hadden een vergelijkbare naam). Dit "ouverture"-deel vervangt de allemande die in Bachs andere klaviersuites voorkomt. Daarnaast zijn er optionele dansdelen zowel vóór als na de sarabande. In Bachs werk komen optionele delen meestal alleen na de sarabande voor.

Fragment BWV 831.

Franse ouverture in b klein - Marco Mencoboni

Franse ouverture in b klein - András Schiff

 

BWV 830 “Partita nr. 6 in e klein”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:
"De Partita BWV 830 is de laatste van het stel in de Clavier-Übung I. Het werk valt op door zijn ernst. Sowieso zijn deze zes partita's serieuzer dan de Engelse en Franse suites die Bach eerder schreef. De componist begint met een lange, meerdelige toccata die doet denken aan Buxtehude – de muziek van zijn jeugd. Ook verderop in het werk kiest Bach vaak voor gecompliceerde muzikale bouwsels. Echt dansant is de muziek niet meer. Maar Bach weet Franse, Duitse en Italiaanse invloeden wel voorbeeldig te combineren tot een homogene stijl waarin elke noot tot zijn recht komt. Een testament waardig."

Fragment BWV 830.

Partita nr. 6 in e klein - Diego Ares

Partita nr. 6 in e klein - Alexandra Dovgan

 

BWV 829 “Partita nr. 5 in G groot”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:

Het zou interessant zijn om te weten hoe toetsenisten en componisten deze partita door de eeuwen heen speelden. We weten we dat Johannes Brahms in november 1855 een exemplaar van de oorspronkelijke editie van deze Vijfde partita kocht. En op een opname is te horen hoe Béla Bartók het Praeambulum speelt. Maar hun vingerzettingen kennen we helaas niet. En wat doet klaveciniste Elina Albach in onze opname? We zaten er bovenop zodat u het goed kunt zien. Nog een bijzonder weetje: Elina Albach moet bij deze Sarabande altijd denken aan een carillon en stemde daar haar keus van registers op af. En net na haar slotakkoord van de opname hoorden we: het carillon van de Grote Kerk in Haarlem.

Fragment BWV 829.

Partita nr. 5 in G groot - Elina Albach

Partita nr. 5 in G groot - András Schiff

 

BWV 828 “Partita nr. 4 in D groot”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:
"Het cliché wil dat Bach bij leven zwaar werd ondergewaardeerd en na zijn dood snel vergeten was. De waarheid ligt genuanceerder. Tijdens zijn leven was Bach in zijn regio beroemd, en ook daarbuiten genoot hij aanzien als organist en klavecinist. Om zijn ingenieuze klavierwerken zou hij ook na zijn dood gewaardeerd blijven – iets waar tijdgenoten als Telemann of Vivaldi alleen van konden dromen. Bach zelf was zich ook bewust van zijn kunnen. De laatste vijfentwintig jaar van zijn leven schreef hij meerdere werken die als zijn muzikaal testament moesten dienen: werken die zijn visie op het musiceren en componeren uitdroegen. Deze werken liet hij ook drukken, zodat ze niet verloren zouden gaan. Een zelfverzekerde zet, want in Bachs tijd schreven componisten zelden voor de eeuwigheid. Tussen 1731 en 1741 schreef Bach zijn Clavierübung: vier boeken waarin hij verschillende soorten klaviermuziek centraal stelt. Het eerste boek is gewijd aan de suite, hier op zijn Italiaans ‘partita’ genoemd. Jaren eerder had Bach al zijn Engelse en Franse suites gecomponeerd. In vergelijking met die eerdere suites zijn deze partita’s wel serieuzer. Op rijpere leeftijd lijkt Bach iets minder geïnteresseerd in dansritmes maar des te meer in polyfone bouwsels die de luisteraar en uitvoerende actief bij de muziek betrekken en ze doen nadenken. Dit is het soort muziek dat Bach aan volgende generaties wil doorgeven."

Fragment BWV 828.

Partita nr. 4 in D groot - Elina Albach

Partita nr. 4 in D groot - Clement Geoffroy

 

BWV 827 “Partita nr. 3 in a klein”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:

"In zijn traktaat over het klavierspel schreef Johann Sebastians zoon Carl Philipp Emanuel ook over het klavichord. Het grote vleugelvormige klavecimbel “gebruikt men in het algemeen voor luide muziek”, het klavichord, daarentegen, “om alleen te spelen”.  De oorsprong van deze Partita in a klein ligt in de huiselijke sfeer van “alleen spelen”: het is het openingswerk in het tweede muziekboek dat Bach in 1725 samenstelde voor zijn vrouw Anna Magdalena. Precies de context voor een klavichord. Ook de muziek zelf is, letterlijk, losser van vorm dan normaal. Niet alleen begint het werk met een Fantasia, maar later volgen achter elkaar een ongebruikelijke Burlesca (van het Italiaanse burlare: lol maken, voor de gek houden) met grote sprongen voor de linkerhand, en een Scherzo (van het Italiaanse scherzare: dollen, grappen maken). Lichtvoetig plezier voor thuis. Later werd de Partita in a klein, BWV 827, als derde van Bachs set van zes partita’s (een ander woord voor suites) uitgegeven. De tweede en derde partita werden in september 1727 aangekondigd in een advertentie in een Leipzigse krant. Niet alleen bij Bach zelf kon je een exemplaar kopen, maar ook bij collega musici in Dresden, Halle, Lüneburg, Wolfenbüttel, Neurenberg en Augsburg. Niet alleen muziek voor zijn eigen huiskamer dus, maar werk waarmee hij zich aan de wereld wilde presenteren."

Fragment BWV 827.

Partita nr. 3 in a klein - Menno van Delft

Partita nr. 3 in a klein - Chiara Massini

 

BWV 826 “Partita nr. 2 in c klein”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:
"De ambitieuze, lastige Tweede partita opent met een al even ambitieuze ‘Sinfonia’. Bach gebruikt hier aanvankelijk de gepunteerde, statige ritmes van de Franse ouverture — padám, padám, padám. Die vorm werd negentig jaar voor de publicatie van Bachs partita’s uitgevonden aan het Franse hof door componist Jean-Baptiste Lully, die er zijn opera’s mee opende, en de deftige ballets de cour waar de Zonnekoning en zijn hof op dansden. In de achttiende eeuw had het typische ritme zich in allerlei soorten muziek gewurmd, onder andere in het toetsenbordgenre waarin Bach zijn werken wereldkundig maakte: de Suite, op zijn Italiaans partita genoemd."

Fragment BWV 826.

Partita nr. 2 in c klein - Mark Edwards

Partita nr. 2 in c klein - Martha Argerich

 

BWV 825 “Partita nr. 1 in Bes groot”

Partitas

Nederlandse Bachvereniging:
"In 1726 verscheen deze eerste partita uit Bachs serie van zes klavierpartita’s in druk. De daaropvolgende jaren volgde de rest en in 1731 verscheen de complete set van zes opnieuw. Al in 1739 schreef muziekkenner Lorenz Christoph Mizler in een recensie van een meermaals herdrukte orgelmethode ofwel Wegweiser tot “de kunst het orgel correct te bespelen” dat “wie zijn vingers niet beter weet te verplaatsen dan dit, nauwelijks in staat zal zijn de partita’s van onze beroemde heer Bach uit Leipzig op het klavier te spelen”. Die opmerking zegt wat over het basisniveau dat dit lesboek uit Mizlers recensie nastreefde, maar ook over Bachs partita’s. Deze Partita in Bes groot maakt die reputatie van bovengemiddeld ‘vingerverplaatsen’ direct waar. In het Praeludium wordt dat duidelijk wanneer het thema dat we aan het begin in de bovenstem horen vervolgens met trillers en al in de linkerhand verschijnt. Zo zit er in alle delen wel iets waar een gemiddelde of slordige toetsenist met zijn vingers over kan struikelen. Soms is het simpelweg een vloed aan snelle gebroken akkoorden en sprongen in allebei de handen, zoals in de Corrente. Bij de langzame Sarabande zit de uitdaging hem meer in de elegante frasering van de versieringen en guirlandes die vanwege de spaarzame begeleiding volop in zicht staan: een foutje valt meteen op. Wanneer de toetsenist vervolgens bij de twee menuetten arriveert, lijkt het grootste gevaar geweken: hier vraagt Bach niet om bijzonder moeilijk geworstel met de vingers. Maar Mizler haalde de partita’s niet zo maar als voorbeeld aan: de Gigue waarmee de eerste partita afsluit is een tour de force van toetsentechniek die in Bachs tijd zijn weerga niet kende. De rechterhand springt voortdurend over de bewegelijke linkerhand heen: hier worden niet alleen de vingers maar de hele hand in beweging gezet!"

Fragment BWV 825.

Partita nr. 1 in Bes groot - Mark Edwards

Partita nr. 1 in Bes groot - András Schiff

 

BWV 824 “Suite in A groot”

Diverse suites

Deze suite werd eerder toegeschreven aan Bach, vandaar het BWV nummer. Later bleek het echter van de hand van Georg P. Telemann te zijn.

Suite in A groot - Joseph Payne

 

BWV 823 “Suite in f klein”

Diverse suites

Nederlandse Bachvereniging:
"Van deze Suite in f klein bestaat slechts één handschrift, van de hand van Bachs leerling Johann Peter Kellner. De suite is mogelijk onvolledig overgeleverd, want ze bestaat uit slechts drie delen (Prelude, Sarabande en Gigue) in plaats van de gebruikelijke zes à zeven. Kellner schrijft wel ‘fine’ aan het eind, dus misschien ging hij ervan uit – of wist hij – dat Bach het werk als voltooid beschouwde."

 

Fragment BWV 823.

Suite in f klein - Ketil Haugsand

Suite in f klein - Wolfgang Weller

BWV 822 “Suite in g klein”

Diverse suites

Een vroeg werk van Bach, waarin hij zoekt en experimenteert. Het is niet van het niveau van de latere suites, maar meer een eerste verkenning van deze vorm van muziek.

Fragment BWV 822.

Suite in g klein - Korneel Bernolet

Suite in g klein - Michele Barchi

 

BWV 821 “Suite in Bes groot”

Diverse suites

De toonsoort Bes groot staat in de muziektheorie bekend om haar heldere, vrolijke en warme klank. Omdat Bes groot een majeur (groot) toonsoort is, straalt de muziek vaak een zekere triomfantelijkheid en openheid uit. Bach gebruikte deze toonsoort veelvuldig.

Fragment BWV 821.

Suite in Bes groot - Violaine Cochard

Suite in Bes groot - Robert Hill

 

BWV 820 “Ouverture in F groot”

Diverse suites

Over dit werk, bestaande uit zes delen, is verder weinig bekend en ook weinig beschreven. 

Fragment BWV 820.

Ouverture in F groot - Aurélien Delage

Ouverture in F groot = Robert Hill

 

BWV 819 “Suite in Es groot”

 

Diverse suites

Ook van dit werk zijn twee versies bekend, BWV 819 en BWV 819a. Het verschil zit in de Allemande. In de opname van Masaaki Suzuki speelt hij eerst BWV 819 en sluit hij af met de Allemande versie BWV 819a. 

Fragment BWV 819.

Suite in Es groot - Masaaki Suzuki

Suite in Es groot - Zuzana Růžičková

BWV 818 “Suite in a klein”

Diverse suites

BWV 818 tot en met BWV 824 zijn suites die niet in een afzonderlijke verzameling zijn opgenomen. BWV 818 bestaat uit 5 delen. Er is ook een andere versie bekend, BWV 818a, die naast de traditionele dansdelen ook een prelude bevat.

Fragment BWV 818.

Suite in a klein - Robert Hill

Suite in a klein - Aapo Häkkinen

 

BWV 817 “Suite nr. 6 in E groot”

Franse suites

De zesde en laatste suite in deze serie. Deze ontbreekt in het Klavierbüchlein für Anna Magdalena Bach. De eerste vijf Franse suites zijn in Bachs handschrift opgenomen in het Klavierbüchlein für Anna Magdalena Bach (1722), met de eerste drie suites onvolledig. Anna Magdalena heeft de eerste twee suites gekopieerd in haar tweede klavierboek, dat ze drie later begon samen te stellen. Die twee suites zijn al aanmerkelijk gewijzigd.

Fragment BWV 817.

Suite nr. 6 in E groot - Diego Ares

Suite nr. 6 in E groot - András Schiff

 

BWV 816 “Suite nr. 5 in G groot”

 

Franse suites

Nederlandse Bachvereniging:
"De vijfde ‘Franse’ suite is de meest zangerige en galante van de zes. De meest Italiaanse, zegt klavecinist Francesco Corti. Dat is meteen hoorbaar in de Allemande. Maar zelfs in de Sarabande, een stuk waarin Bach meestal op zoek gaat naar harmonische expressie, krijgt de melodie de bovenhand. Deze Sarabande zou zomaar een adagio uit een Italiaanse sonate kunnen zijn."

Fragment BWV 816.

Suite nr. 5 in G groot - Francesco Corti

Suite nr. 5 in G groot- Zoltan Fejérvari