BWV 870 “Prelude en fuga in C groot”

Das Wohltemperierte Klavier II

Het tweede deel van Das Wohltemperierte Klavier dateert waarschijnlijk rond1742. De doelgroep van deze verzameling stukken omschreef Bach zelf als volgt: ‘Zum Nutzen und Gebrauch der Lehr-begierigen Musicalischen Jugend, als auch dere in diesem studio schon habil seyenden besonderem ZeitVertreib.’ Gezien de complexheid van meerdere stukken is het begrip tijdverdrijf welenigszins  een understatement.
Eerdere versies van BWV 870 zijn gerangschikt als BWV 870 a en BWV 870 b.

Fragment BWV 870.

Prelude en fuga in C groot - Christine Schornsheim

Prelude en fuga in C groot - András Schiff

 

BWV 869 “Prelude en fuga in b klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Das Wohltemperierte Klavier I wordt door Bach afgesloten met een melancholisch werk. De lange fuga is vrij rustig van aard. Al met al doet het vergeleken met de andere werken soms wat somber aan.

Fragment BWV 869.

Prelude en fuga in b klein - Bob van Asperen

Prelude en fuga in b klein - Joanna McGregor

 

BWV 868 “Prelude en fuga in B groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:
“Instrumentale muziek met veel voortekens aan de sleutel (‘zwarte toetsen’) was eeuwenlang nogal uitzonderlijk. Vóór de moderne compromisstemming – de zogenaamde gelijkzwevende stemming, waarbij alles in feite een heel klein beetje onzuiver is – klonken minder gangbare toonsoorten zoals B groot spannend, kruidig of zelfs vals. Toch moet Bach een acceptabel midden hebben gevonden om de 24 toonsoorten in het Wohltemperierte Clavier allemaal acceptabel te laten klinken”.

Fragment BWV 868.

Prelude en fuga in B groot - Diego Ares

Prelude en fuga in B groot - Joanna McGregor

 

BWV 867 “Prelude en fuga in bes klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

De prelude is warm en ingetogen en in de stijl van een arioso. Ook de fuga is rustig van aard. Het thema wordt langzaam uitgewerkt.

Fragment BWV 867.

Prelude en fuga in bes klein - Kris Verhelst

Prelude en fuga in bes klein - Joanna McGregor

 

BWV 866 “Prelude en fuga in Bes groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:

"Aan de toonsoort Bes groot werden in de Barok zowel grootse en verheffende als eerder bescheidene en zelfs ook donkere en zwaarmoedige eigenschappen toegedicht. De auteurs zijn het er zoals meestal niet over eens. Bach kiest hier duidelijk voor de wat lichtere kant van Bes groot. Deze Prelude en fuga in Bes groot behoort tot de kortere en meest ongecompliceerde bijdragen aan het Wohltemperierte Clavier."

Fragment BWV 866.

Prelude en fuga in Bes groot - Bart Naessens

Prelude en fuga in Bes groot - Joanna McGregor

 

BWV 865 “Prelude en fuga in a klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Een korte maar snelle prelude wordt gevolgd door de fuga. De fuga is een herhaalde uitwerking van het thema. Het slot van de fuga is verrassend. Het werk is wellicht al in Weimar ontstaan. 

Fragment BWV 865.

Prelude en fuga in a klein - Olga Pashchenko

Prelude en fuga in a klein - Joanna McGregor

 

BWV 864 “Prelude en fuga in A groot”

 

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:

“Prelude en fuga; zeker bij Bach kunnen ze nauwelijks zonder elkaar. Maar hier, diep in het eerste boek van het Wohltemperierte Clavier, duikt een afwijkend duo op. De prelude is hier eigenlijk ook een fuga, en wel een driestemmige. De ‘echte’ fuga volgt netjes de regels maar blijft desondanks een ware puzzel. De heldere fuga-als-prelude daarentegen speelt een beetje vals door thema en tegenthema tegelijk in te zetten.”

Fragment BWV 864.

Prelude en fuga in A groot - Pierre Hantaï

Prelude en fuga in A groot - Joanna McGregor

BWV 863 “Prelude en fuga in gis klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Door diverse muzikanten wordt dit werk als een moeilijk speelbaar stuk beschouwd. Vaak is het dan wel zo dat het voor de argeloze luisteraar een genot is om te beluisteren.

Fragment BWV 863.

Prelude en fuga in gis klein - Korneel Bernolet

Prelude en fuga in gis klein - Joanna McGregor

 

BWV 862 “Prelude en fuga in As groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

De prelude van vandaag begint met een vrolijk thema. Een beetje dartelend. In tegenstelling tot de fuga, die meer somber van aard lijkt te zijn. Of is melancholiek een betere term?

Fragment BWV 862.

Prelude en fuga in As groot - Olivier Fortin

Prelude en fuga in As groot - Joanna McGregor

 

BWV 861 “Prelude en fuga in g klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Bachs fuga in g mineur is "indringend en pathetisch". Het thema komt ook voor in zijn begrafeniscantate “Gottes Zeit ist die allerbeste Zeit”.  Over het geheel genomen heeft het stuk een onheilspellende en vermanende toon.

Fragment BWV 861.

Prelude en fuga in g klein - Benjamin Alard

Prelude en fuga in g klein - Joanna McGregor

 

BWV 860 “Prelude en fuga in G groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Dit stuk wordt omschreven als ‘virtuoos’ en ‘uitbundig’. Inleiding is een vrij korte maar heftige prelude. De fuga komt daarna rustig op gang en is een hele overgang na de snelle prelude. Maar verderop krijgt ook de fuga de allure van de prelude.

Fragment BWV 860.

Prelude en fuga in G groot - Ketil Haugsand

Prelude en fuga in G groot - Chiara Massini

 

BWV 859 “Prelude en fuga in fis klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Dit keer drie verschillende uitvoeringen op drie instrumenten. Het bewijst dat deze muziek zich prima leent voor deze diversiteit. Een korte prelude gevolgd door een vierstemmige fuga.

Fragment BWV 859.

Prelude en fuga in fis klein - Jacques Ogg

Prelude en fuga in fis klein - Nicolas De Troyer

Prelude en fuga in fis klein - Joanna McGregor

 

BWV 858 “Prelude en fuga in Fis groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Een rustige prelude deze keer met een bijna speels karakter. Dat wil niet zeggen dat het een eenvoudig werk is, integendeel. Het thema in de fuga wordt op de kenmerkende wijze van Bach uitgewerkt. Opnieuw een prachtige parel, wat mij betreft.

Fragment BWV 858.

Prelude en fuga in Fis groot - Menno van Delft

Prelude en fuga in Fis groot - Ilaria Cavalleri

 

BWV 857 “Prelude en fuga in f klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:

“Vaak hebben de preludes en fuga’s in het Wohltemperierte Clavier een tegengesteld karakter: de prelude bedachtzaam, de fuga energiek. Hier is het echter anders: al vanaf de eerste noten zit de sombere stemming er goed in, en dat blijft ook zo. De prelude lijkt werkelijk niet vooruit te branden. Hoewel de nauwelijks onderbroken reeks van zestiende noten een vloeiende beweging suggereert, houden de statische basnoten de rem erop en hangen zelfs de trillers als een molensteen om de nek van de melodie. Alle pogingen om uit de put te klimmen, worden in de kiem gesmoord.

Ook de fuga worstelt dapper om zich uit die neerdrukkende sfeer los te maken, maar tevergeefs. Al worden bijna alle twaalf tonen van de toonladder aangesproken, soms op het wanhopige af, geen enkele afleidingsmanoeuvre voldoet om de zon echt te laten doorbreken. Bach heeft hier diepe droefenis gecreëerd waaruit geen ontsnappen mogelijk is.”

Fragment BWV 857.

Prelude en fuga in f klein - Pieter Dirksen

Prelude en fuga in f klein - Marta Czech

 

BWV 856 “Prelude en fuga in F groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:

“In overeenstemming met het ongekunstelde karakter van de toonsoort, F groot, hield Bach het bij deze prelude en fuga relatief simpel. Het is een toonsoort die ook goed past bij Ursula Dütschler die deze twee korte stukken ook daarom heeft gekozen. De prelude lijkt wel een lichtvoetige wandeling op een alpenweide, zegt de uit Zwitserland afkomstige klaveciniste, die overigens al heel lang in Nederland woont. Het is een ingenieuze aaneenschakeling van akkoordbrekingen die elkaar in een soepele beweging afwisselen. De prelude gaat op een heel natuurlijke wijze en nagenoeg in hetzelfde tempo, over in de driestemmige fuga. Kenmerkend daarin zijn de toonladderfiguren, die net als de akkoordbrekingen in de prelude, naadloos aan elkaar geregen worden. Verder haalt Bach ook hier geen gekke dingen uit. De bergwandeling gaat blijkbaar door en wijkt nauwelijks van het rechte pad af, want verder dan d klein en g klein gaat het niet. En dat zijn in het raamwerk van F groot niet bepaald avontuurlijke modulaties.”

Fragment BWV 856.

Prelude en fuga in F groot - Ursula Dütschler

Prelude en fuga in F groot - Marta Czech

 

BWV 855 “Prelude en fuga in e klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:
“Beklemming, dat spreekt uit deze prelude en fuga. Vaak zie je dat wat Bach in de ene hand beweert, door de andere hand wordt tegengesproken. Maar daarvan is hier niets te bespeuren: aan het zwelgen in deze gemoedstoestand doen beide handen van harte mee. Sterker nog, de bas is hier de kwade genius, want halverwege de prelude sleurt die de tot dan toe lyrische bovenstem opeens mee in een dolle werveling. Dat is het moment waarop je het vermoeden krijgt dat deze onheilszwangere draaikolk in mineur geen goede afloop beschoren is. Weliswaar gloort er hoop, met een majeurakkoord aan het slot van de prelude, maar dat is om ons op het verkeerde been te zetten. Wat je beseft zodra de fuga vol razernij van start gaat. De vreemde octaafparallellen die plots opduiken geven de atmosfeer zelfs iets platgeslagens, iets doods. Het is duidelijk: wie door e klein bevangen wordt, speelt met vuur.”

Fragment BWV 855.

Prelude en fuga in e klein - Frédérick Haas

Prelude en fuga in e. klein - Marta Czech

 

BWV 854 “Prelude en fuga in E groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Een eerste versie van deze prelude kwam al voor in het muziekboekje dat Bach voor zijn tienjarige zoon Wilhelm Friedemann had samengesteld. Bach voegde er wellicht later de fuga aan toe en nam het zo op in deze bundel. Zowel de prelude als de fuga zijn wat mij betreft vrolijke stukken muziek. Zeker ook in de uitvoering van Marta Czech op piano.

Fragment BWV 854.

Prelude en fuga in E groot - Christian Rieger

Prelude en fuga in E groot - Marta Czech

 

BWV 853 “Prelude en fuga in Es klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

De prelude en fuga in Es mineur, BWV 853, is het achtste paar preludes en fuga's in het eerste boek van Das Wohltemperierte Klavier van Johann Sebastian Bach, samengesteld rond 1722. Na de opgewekte lichtheid van Es majeur reserveert Bach de eerste tragische ontmoeting in zijn harmonische reis voor Es mineur. De prelude, gekenmerkt door een meditatief karakter, introduceert een fuga van aanzienlijke complexiteit, waarin technieken zoals canon en augmentatie (waardoor de muziek trager klinkt) worden gebruikt, vergelijkbaar met die in De Kunst der Fuga. De fuga staat in de toonsoort Des mineur, hoewel sommige edities hem zowel in Des mineur als in de equivalent, Es mineur, presenteren.

Fragment BWV 853.

Prelude en fuga in Es klein - Bart Jacobs

Prelude en fuga in Es klein - Marta Czech

 

BWV 852 “Prelude en fuga in Es groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

De prelude van BWV 852 is uniek en wijkt sterk af van andere preludes in de bundel. Het is een grootschalig stuk dat uit drie verschillende muzikale stijlen bestaat:
Toccata-stijl: Het begint als een levendig improvisatiestuk met snelle loopjes en toonbepalende akkoorden.
Koraal-stijl: Daarna verandert de sfeer in een rustig, plechtig kerklied (koraal).
Dubbelfuga: Tot slot weeft Bach de eerdere melodieën samen in een ingewikkelde, vierstemmige dubbelfuga. Het is heel ongebruikelijk dat een prelude zélf al een volwaardige fuga bevat.
Na de zware en indrukwekkende prelude zorgt de eigenlijke fuga voor een lichtere, opgewekte sfeer. Het is een driestemmige fuga, wat betekent dat er drie muzikale 'stemmen' of lijnen door elkaar heen lopen. Het thema is kort, vrolijk en ritmisch. Dit deel is korter en compacter dan de prelude, wat zeldzaam is bij Bach.

Fragment BWV 852.

Prelude en fuga in Es groot - Pieter-Jan Belder

Prelude en fuga in Es groot - Marta Czech

 

BWV 851 “Prelude en fuga in d klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Dit is het zesde paar uit Das Wohltemperierte Klavier I. De prelude wordt snel door de rechterhand gespeeld, terwijl de linkerhand de rustige baslijn neerzet.  In de fuga wordt op meesterlijke wijze de door de sopraan, alt en de bas gespeelde melodielijnen gecombineerd. 

Fragment BWV 851.

Prelude en fuga in d klein - Tineke Steenbrink

Prelude en fuga in d klein - Marta Czech

 

BWV 850 “Prelude en Fuga in D-groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Dit werk zou rond 1722 zijn ontstaan tijdens het verblijf van Bach in Köthen. De prelude is ook hier opgebouwd uit een centraal thema dat in de diverse varianten wordt herhaald. Het thema van de fuga mondt ook via een zorgvuldige opbouw uit in een prachtige herhaling door zowel de rechter- als de linkerhand.

Fragment BWV 850.

Prelude en Fuga in D-groot - Guillermo Brachetta

Prelude en Fuga in D-groot - Marta Czech

BWV 849 “Prelude en fuga in cis klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

De Prelude en Fuga cis klein, is een combinatie van twee composities van Johann Sebastian Bach. Het is de vierde prelude en fuga in het eerste boek van Das Wohltemperierte Klavier, een reeks van 48 preludes en fuga's van de componist. Het plechtige en expressieve, recitatieve karakter van de melodievan de prelude doet denken aan Bachs passiemuziek. De fuga is een van Bachs langste en meest complexe fuga's. Hoewel het drie thema's bevat, is het niet echt gestructureerd als een driedelige fuga, omdat alleen het eerste thema wordt uitgewerkt. De andere twee thema's zijn eerder contra-onderwerpen.

Fragment BWV 849.

Prelude en fuga in cis klein - Bertrand Cuiller

Prelude en fuga in cis klein - Marta Czech

 

BWV 848 “Prelude en fuga in Cis groot”

Das Wohltemperierte Klavier I

Nederlandse Bachvereniging:

“Het is de meest onmogelijke toonsoort uit het hele Wohltemperirte Clavier: Cis groot. Niet minder dan zeven kruizen staan aan het begin van iedere notenbalk. Bovendien is het een onnodig ingewikkelde toonsoort. In plaats van zeven kruisen kun je precies dezelfde toonhoogte namelijk ook met vijf mollen opschrijven: als Des groot. De muziektheoreticus Johann David Heinichen schaarde Cis groot in 1728 daarom onder de “overbodige toonsoorten”. Bach speelt hier bewust een spelletje met het hoofd van de toetsenist: de instinctieve overeenkomst tussen de zwarte bolletjes op papier en de vingers op de toetsen klopt niet meer.”

Fragment  BWV 848.

Prelude en fuga nr. 3 in Cis groot - Patrick Ayrton

Prelude en fuga nr. 3 in Cis groot - Marta Czech

 

BWV 847 “Prelude en fuga in c klein”

Das Wohltemperierte Klavier I

Het eerste deel van het Wohltemperierte Clavier stamt uit 1722, maar bevat muziek die deels al in de vijf jaar daarvoor werd geschreven. 48 klavierstukken in alle 24 toonsoorten: dat was het soort uitdaging waar Bach van genoot. In elk van de twee delen van het Wohltemperierte Clavier bracht hij 24 keer het muzikale koppel prelude en fuga samen, twaalf in mineur, twaalf in majeur. In de preludes liet hij zijn fantasie de vrije loop, om in de fuga’s zijn mathematische hoogstandjes te verrichten.

Fragment BWV 847.

Prelude en fuga in c klein - Masato Suzuki

Prelude en fuga in c klein - Marta Czech

 

BWV 846 “Prelude en Fuga in C majeur”

Das Wohltemperierte Klavier I

De Prelude en Fuga in C majeur, BWV 846, is een klaviercompositie van Johann Sebastian Bach. Het is de eerste prelude en fuga in het eerste boek van Das Wohltemperierte Klavier, een reeks van 48 preludes en fuga's van de componist. Een vroege versie van de prelude, BWV 846A, is te vinden in het Klavierbüchlein für Wilhelm Friedemann Bach. 

Fragment BWV 0846.

Prelude en fuga nr. 1 in C groot - Siebe Henstra

Prelude en fuga nr. 1 in C groot - Marta Czech