Orgelbüchlein
Tekst
en melodie zijn oorspronkelijk van Johannes Agricola (1531). Deze compositie is
een zeer geliefd werk van Bach. Dat moge ook blijken uit de vele uitvoeringen
die er op Youtube te vinden zijn. Sommigen geven aan dat het hier om een soort
klaaglied zou gaan. De melodie zou hierop kunnen wijzen en ook de wijze van
componeren van Bach. En ook als is de zetting van dit koraal in f-klein, Bach
eindigt de bewerking in majeur. Eerder geeft de compositie aan een gebed in
vertrouwen om volharding. Deze koraalbewerking is weliswaar heel langzaam,
zeker als we het vergelijken met de koraalzetting in BWV 1124.
De vijf verzen vormen een individueel gebed tot Jezus Christus. De smeekbeden
omvatten: leven volgens het woord van Jezus (vers 1), bewaring in hoop tot het
uur van de dood (vers 2), vergeving, de kracht om te vergeven en
standvastigheid in tegenspoed (vers 3), voortdurend vertrouwen op onverdiende
goddelijke genade (vers 4) en bescherming in verleiding en beproeving (vers 5).
Bach gebruikt dit lied als openingskoraal in de cantate, BWV 177.
In Nederland is het lied onder de titel ‘U Here Jezus roep ik aan’ (Jan Willem
Schulte Nordholt) opgenomen in de diverse liedbundels.
BWV 639.
Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ - Leo Van Doeselaar
Ich ruf zu dir - Anne-Isabelle de Parcevaux
Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ, - Maurits Bunt
Ich ruf zu dir, Herr Jesu Christ,
ich bitt, erhör mein Klagen;
verleih mir Gnad zu dieser Frist,
laß mich doch nicht verzagen.
Den rechten Glauben, Herr, ich mein,
den wollest du mir geben,
dir zu leben,
mein Nächsten nütz zu sein,
dein wort zu halten eben.
Ich bitt noch mehr, o Herre Gott
du kannst es mir wohl geben -,
daß ich nicht wieder werd zu Spott,
die Hoffnung gib darneben;
voraus, wenn ich muß hier davon,
daß ich dir mög vertrauen
und nicht bauen
auf alles mein eigen Tun,
sonst wird's mich ewig reuen.
Verleih, daß ich aus Herzensgrund
den Feinden mög vergeben,
verzeih mir auch zu dieser Stund,
schaff mir ein neues Leben;
dein Wort mein Speis laß allweg sein,
damit mein Seel zu nähren,
mich zu wehren,
wenn Unglück schlägt herein,
das mich bald möcht verkehren.
Laß mich kein Lust noch Furcht von dir
in dieser Welt abwenden;
beständig sein ans End gib mir,
du hast's allein in Händen;
und wem du's gibst, der hat's umsonst,
es mag niemand erwerben,
noch ererben
durch Werke deine Gunst,
die uns erett' vom Sterben.
Ich lieg im Streit und widerstreb,
hilf, o Herr Christ, dem Schwachen;
an deiner Gnad allein ich kleb,
du kannst mich stärker machen.
Kommt nun Anfechtung her, so wehr,
daß sie mich nicht umstoße,
du kannst machen,
daß mir's nicht bringt Gefähr.
Ich weiß, du wirst's nicht lassen.
Johannes Agricola
Johann of Johannes Agricola (oorspronkelijk Schneider, later
Schnitter; 20 april 1494 – 22 september 1566)[1] was een Duitse protestantse
hervormer tijdens de protestantse Reformatie. Hij was een volgeling en vriend
van Maarten Luther, die zijn tegenstander werd in de kwestie van de bindende
verplichtingen van de wet voor christenen. Agricola werd geboren in Eisleben,
vanwaar hij soms Magister Islebius wordt genoemd. Hij studeerde in Wittenberg,
waar hij al snel de vriendschap van Maarten Luther verwierf. In 1519 vergezelde
hij Luther naar de grote bijeenkomst van Duitse theologen in Leipzig en
fungeerde als notulist. Na enige tijd in Wittenberg les te hebben gegeven, ging
hij in 1525 naar Frankfurt om de protestantse eredienst te vestigen. Hij woonde
daar slechts een maand toen hij naar Eisleben werd geroepen, waar hij tot 1526
bleef als leraar aan de school van St. Andreas en predikant in de Nicolaikerk.
In 1536 werd hij teruggeroepen om les te geven in Wittenberg, waar hij door
Luther werd verwelkomd. Vrijwel onmiddellijk brak er echter een controverse
uit, die tien jaar eerder was begonnen en tijdelijk tot zwijgen was gebracht,
heftiger dan ooit. Agricola was de eerste die de opvattingen verkondigde die
Luther als eerste stigmatiseerde onder de naam antinomiaan. Hij stelde dat
hoewel niet-christenen nog steeds aan de wet van Mozes gebonden waren,
christenen er volledig vrij van waren, omdat ze alleen onder het evangelie
stonden. De controverse deed de twee theologen uit elkaar gaan. Philip
Melanchthon leerde dat het noodzakelijk was om goede werken te doen, maar dat
deze een uitvloeisel van het geloof waren en niet de reden om vergeving te
ontvangen. Agricola vond dat Melanchthons visie op de wet haaks stond op die
van Luther. Agricola vond dat de wet na de rechtvaardiging niet nodig was,
mogelijk negerend het idee dat iemand nog steeds van het geloof kon afvallen.
Dit staat mogelijk dichter bij de calvinistische opvatting van "Eens
gered, altijd gered". Als gevolg van de bittere controverse met Luther
vertrok Agricola in 1540 in het geheim vanuit Wittenberg naar Berlijn, waar hij
een brief publiceerde gericht aan Frederik III, keurvorst van Saksen, die
algemeen werd geïnterpreteerd als een herroeping van zijn eerdere opvattingen.
Luther lijkt dit echter niet te hebben aanvaard en Agricola bleef in Berlijn.
Joachim II Hector, keurvorst van Brandenburg, had Agricola in zijn gunst
aanvaard en benoemde hem tot hofprediker en algemeen superintendent. Hij
bekleedde beide ambten tot aan zijn dood in 1566, en zijn carrière in
Brandenburg was er een van grote activiteit en invloed.
Samen met Julius von Pflug, bisschop van Naumburg-Zeitz, en Michael Helding,
titulair bisschop van Sidon, bereidde hij het Augsburgse Interim van 1548 voor,
een voorgestelde regeling waarbij protestanten alle katholieke autoriteit
zouden aanvaarden, waarbij zij de protestantse leer over de communie onder
zowel mannelijke als gehuwde geestelijken mochten behouden, maar verder
verplicht waren de katholieke leer en praktijk te aanvaarden, inclusief de
verwerping van de rechtvaardiging door het geloof alleen. Vanaf die tijd was
hij een paria onder protestantse theologen. Het was ironisch dat een van de
meest radicale hervormers zijn leven beëindigde met de gedachte dat hij zich
had overgegeven aan de katholieken. Hij stierf tijdens een pestepidemie op 22
september 1566 in Berlijn.
