Orgelbüchlein
De tekst en melodie van Wer nur den lieben Gott stammen beiden van Georg Neumark (1621-1681), bibliothecaris, secretaris en hofdichter in Weimar. In het jaar van zijn dood schreef hij over de oorsprong van het lied. Na ongeluk en grote armoede tijdens een verblijf in Hamburg in de winter van 1641-42 vond hij plots toch een baantje, “welk snelle en als het ware uit de hemel gevallen geluk mij zeer verblijdde; en meteen de eerste dag schreef ik, om mijn lieve God te eren, het wijd en zijd welbekende lied Wer nur den lieben Gott lässt walten”. Een andere bron voegt eraan toe dat hij zijn viola da gamba had moeten verpanden en maar wat blij was toen hij het instrument, dat hij voortreffelijk bespeelde, weer terug had. Uit de tekst spreekt dan ook optimistisme en vertrouwen. Deze sentimenten laten zich niet zo eenvoudig in muziek vertalen. Toch lijkt Bach in die richting te hebben gedacht. Het resultaat is een opgewekte tred. De organiste Dorien Schouten geeft in haar toelichting weer dat zij meer een Oud-Testamentische invulling door Bach in het stuk ziet, onder andere door het gebruik van het pedaal.
Johann Sebastian Bach gebruikte dit lied meerdere malen. De koraalcantate BWV 93, getiteld "Wer nur den lieben Gott lässt walten" werd gecomponeerd voor de vijfde zondag na Trinitatis, 9 juli 1724. De tekst is gebaseerd op het originele lied, waarvan de eerste en laatste strofe letterlijk zijn overgenomen en verder zijn herschreven. Andere cantates, BWV 84, 88, 166, 179 en 197, nemen de tekst van het originele lied gedeeltelijk over in verschillende strofen, terwijl andere nieuwe tekst bevatten. De melodieën van de koraaldelen zijn het meest gebaseerd op de oorspronkelijke melodie. Deze bewerking voor orgel, BWV 642, is te vinden in het Orgelbüchlein. De versie BWV 647 in de Schübler-koralen is een orgelbewerking van het vierde deel van cantate BWV 93. Twee andere orgelbewerkingen voor alleen manualen zijn opgenomen in de Kirnberger-collectie: BWV 690 (met een becijferd baskoraal als vervolg) en BWV 691 (met een variant met extra tussenspelen). Een andere variant, het koraalvoorspel BWV 691a, is te vinden in het Clavier-Büchlein für Wilhelm Friedemann Bach.
Wer nur den lieben Gott lässt walten - Dorien Schouten
Wer nur den lieben Gott lässt walten - Anne-Isabelle de Parcevaux
De originele tekst van het lied:
Wer nur den lieben Gott läst walten
Und hoffet auf Ihn allezeit
Der wird Ihn wunderlich erhalten
In aller Noht und Traurigkeit.
Wer Gott dem Allerhöchsten traut
Der hat auf keinen Sand gebaut.
Was helfen uns die schweren Sorgen?
Was hilft uns unser Weh und Ach?
Was hilft es daß wir alle Morgen
Beseuftzen unser Ungemach?
Wir machen unser Kreutz und Leid
Nur größer durch die Traurigkeit.
Man halte nur ein wenig stille
Und sey doch in sich selbst vergnügt
Wie unsres Gottes Gnadenwille
Wie sein’ Allwissenheit es fügt
Gott der uns Ihm hat auserwehlt
Der weis auch sehr wohl was uns fehlt.
Er kennt die rechte Freudenstunden
Er weis wohl wenn es nützlich sey
Wenn Er uns nur hat treu erfunden
Und merket keine Heucheley.
So kömmt Gott eh wir uns versehn
Und lesset uns viel Guts geschehn.
Denk nicht in deiner Drangsalshitze
Daß du von Gott verlassen seyst
Und daß Gott der im Schoße sitze
Der sich mit stetem Glükke speist.
Die Folgezeit verändert viel
Und setzet Jeglichem sein Ziel.
Es sind ja Gott sehr schlechte Sachen
Und ist dem Höchsten alles gleich
Den Reichen klein und arm zu machen
Den Armen aber groß und reich.
Gott ist der rechte Wundermann
Der bald erhöhn / bald stürtzen kan.
Sing / bet / und geh auf Gottes Wegen
Verricht das Deine nur getreu
Und trau des Himmels reichem Segen
So wird Er bey dir werden neu.
Denn Welcher seine Zuversicht
Auf Gott setzt / den verläst Er nicht.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten