BWV 663 “Allein Gott in der Höh sei Ehr”

Leipziger koralen

De tweede versie in het drieluik van drie koralen. BWV 663a is een vroegere versie van deze koraalbewerking.
Nederlandse Bachvereniging:
“In de Leipziger Choräle beeldt Bach in drie samenhangende maar zeer verschillende stukken de Drie-eenheid uit. Zijn middelste bewerking van de wekelijks gezongen lutherse Gloria-melodie verklankt de Zoon, na de Vader BWV 662 en vóór de Heilige Geest BWV 664. In dit opvallend lange, uitgebalanceerde werk ligt de koraalmelodie niet bovenop, maar in de tenor, traditioneel de plek van Jezus tussen hemel en aarde. Net voor de herhaling in het midden steekt de cantus firmus (de koraalmelodie) even boven de bovenstemmen uit, waar de tekst spreekt over Jezus’ hemelse heerschappij. Richting het einde komt de muziek na een bloemrijke solo bijna tot stilstand op het woord ‘Not’ (nood), om daarna in rechte lijn naar het stralende slot ‘erbarm dich unser aller’ te ‘zingen’.”

Fragment BWV 663.

Allein Gott in der Höh sei Ehr - Reitze Smits

Allein Gott in der Höh' sei Ehr - Els Biesemans

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Allein Gott in der Hh sei Ehr (BWV 663a) - Weimarer Fassung - Olivier Vernet

Allein Gott in der Höh sei Ehr
und Dank für seine Gnade,
darum dass nun und nimmermehr
uns rühren kann kein Schade.
Ein Wohlgefalln Gott an uns hat;
nun ist groß Fried ohn Unterlass,
all Fehd hat nun ein Ende.

Wir loben, preisn, anbeten dich;
für deine Ehr wir danken,
dass du, Gott Vater, ewiglich
regierst ohn alles Wanken.
Ganz ungemessn ist deine Macht,
allzeit geschieht, was du bedacht.
Wohl uns solch eines Herren!

O Jesu Christ, Sohn eingeborn
des allerhöchsten Vaters,
Versöhner derer, die verlorn,
du Stiller unsres Haders,
Lamm Gottes, heilger Herr und Gott:
nimm an die Bitt aus unsrer Not,
erbarm dich unser aller.

O Heilger Geist, du höchstes Gut,
du allerheilsamst’ Tröster:
vor Teufels G’walt fortan behüt,
die Jesus Christ erlöset
durch große Mart’r und bittern Tod;
abwend all unsern Jamm’r und Not!
Darauf wir uns verlassen.

 

BWV 662 “Allein Gott in der Höh sei Ehr”

Leipziger koralen

Van deze compositie bestaat een vroege, soberder versie uit Bachs tijd in Weimar, BWV 662a. “Zelden gaf Bach zijn koraalbewerkingen een tempoaanduiding mee, maar boven deze versie van 'Allein Gott in der Höh sei Ehr' zette hij ‘adagio’. Kennelijk wilde hij geen enkel misverstand laten bestaan over de sfeer die hij voor deze compositie in gedachten had. Hij had voor deze lovende tekst ook feestelijk kunnen uitpakken, zeker gezien zijn keuze voor twee klavieren en pedaal. Maar wat hier klinkt is balsem voor de ziel.” (Nederlandse Bachvereniging)
De melodie is in meerdere Cantates gebruikt door Bach, namelijk de nummers BWV 85, 104, 112 en 128. Bij de vierstemmige koralen, BWV 260, zagen we dit koraal al eerder. Bij deze Leipziger koralen zien we drie varianten, de nummers 662, 663 en 664. Ook in Clavier-Übung III zien we  drie varianten, namelijk BWV 675, 676 en 677. Later komen we dit koraal ook tegen als onderdeel van de Kirnberger koralen, BWV 711. Een aantal koraalvoorspelen voor dit koraal tenslotte kregen de nummers BWV 715, 716 en 717. Kortom het is een veelvuldig gebruik door Bach van dit koraal en kennelijk was het voor hem dan ook een belangrijk koraal. 

Fragment BWV 662.

Allein Gott in der Höh sei Ehr - Reitze Smits

Allein Gott in der Höh' sei Ehr - Els Biesemans

'Allein Gott in de Höh' sei Ehr - Gerben Budding

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

"Allein Gott in der Höh sei Ehr", BWV 662a (Weimarer Fassung) · Olivier Vernet

Allein Gott in der Höh sei Ehr
und Dank für seine Gnade,
darum dass nun und nimmermehr
uns rühren kann kein Schade.
Ein Wohlgefalln Gott an uns hat;
nun ist groß Fried ohn Unterlass,
all Fehd hat nun ein Ende.

Wir loben, preisn, anbeten dich;
für deine Ehr wir danken,
dass du, Gott Vater, ewiglich
regierst ohn alles Wanken.
Ganz ungemessn ist deine Macht,
allzeit geschieht, was du bedacht.
Wohl uns solch eines Herren!

O Jesu Christ, Sohn eingeborn
des allerhöchsten Vaters,
Versöhner derer, die verlorn,
du Stiller unsres Haders,
Lamm Gottes, heilger Herr und Gott:
nimm an die Bitt aus unsrer Not,
erbarm dich unser aller.

O Heilger Geist, du höchstes Gut,
du allerheilsamst’ Tröster:
vor Teufels G’walt fortan behüt,
die Jesus Christ erlöset
durch große Mart’r und bittern Tod;
abwend all unsern Jamm’r und Not!
Darauf wir uns verlassen.

BWV 661 “Nun komm, der Heiden Heiland”

Leipziger koralen

De derde versie van het drieluik. Zie de beschrijving van 2 maart. BWV 661a, uit de periode in Weimar, is een vroegere versie met een iets andere notatie. Het koraal wordt in deze uitvoering op het koraal gespeeld.

Fragment BWV 661.

Nun komm, der Heiden Heiland - Leo van Doeselaar

Nun komm, der Heiden Heiland - Hera Wyckers

Nun Komm, Der Heiden Heiland - Renée Anne Louprette

~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

'Nun komm, der Heiden Heiland' BWV 661a - Lorenzo Antinori

Nun komm der Heiden Heiland,
der Jungfrauen Kind erkannt;
deβ sich wundert alle Welt,
Gott solch Geburt ihm bestellt.

Nicht von Manns-Blut, noch von Fleisch
allein von dem Heiligen Geist
ist Gottes Wort worden ein Mensch
und blüht ein Frucht Weibes Fleisch.

Der Jungfraun Leib schwanger ward
doch blieb Keuscheit rein bewahrt
leuchtt herfür manch Tugend schon,
Gott da war in seinem Thron

Er gieng aus der Kammer sein
Dem Königlichen Saal so rein,
Gottt von Art und Mensch ein Held,
sein'n Weg er zu lauffen eilt.

Sein Lauff kam vom Vater her
Und kehrt wieder zum Vater,
fuhr hinunter zu der Höll
und wieder zu Gottes Stuhl.

Der du bist dem Vater gleich
führ hinaus den Sieg im Fleisch
daβ dein ewig Gotts Gewalt
in uns das kranck Fleisch enthalt.

Dein Krippen glänzt hell und klar,
die Nacht gibt ein neu Licht dar,
Dunckel muβ nicht kommen drein,
der Glaub bleibt immer im Schein.

Lob sey Gott dem Vater gthon,
Lob sey Gott seinm eingen Sohn,
Lob sey Gott dem Heilgen Geist,
immer und in Ewigkeit.