Clavier-Übung III
Nederlandse Bachvereniging:
“In dit onbekommerde koraaltrio voert gejubel de boventoon. Logisch, want het
lied dat aan dit stuk ten grondslag ligt, is deels gebaseerd op het gezang van
de engelen uit het kerstverhaal. De melodie is constant aanwezig. Het
openingsthema is in feite een versierde versie van de eerste regel. Bovendien
weeft Bach de gehele melodie regel voor regel in lange noten door het stuk
heen, op een gegeven moment zelfs herhaaldelijk in een korte canon tussen de
baspartij en één van de bovenstemmen. Het lied had voor lutheranen een
bijzondere betekenis. Het werd iedere zondag gezongen. De tekst en de melodie
zijn gebaseerd op een ouder gezang: het Gloria, een van de vaste gezangen in de
Latijnse Mis. Volgens Luther zelf was de tekst van het Gloria geen mensenwerk:
“want het is niet op aarde ontstaan of gemaakt, maar vanuit de hemel naar
beneden gekomen”. Het zijn immers de woorden die de engelen volgens de
evangelist Lucas zongen na de geboorte van Jezus: “Eer aan God in de hoogste
hemel en vrede op aarde voor alle mensen die hij liefheeft”. Bach gebruikte aan
het einde van zijn composities vaak een verkorte versie van deze woorden. Hij
eindigde zijn partituur dan met de letters “SDG”, een afkorting voor het
Latijnse Soli Deo Gloria.”
Een andere bewerking die bekend is als BWV 676a is
waarschijnlijk niet van Bach.
Allein Gott in der Höh sei Ehr - Leo van Doeselaar
Allein Gott in der Höh´ sei Ehr´ - Markéta Prokopovičová
Allein Gott in der Höh sei Ehr
und Dank für seine Gnade,
darum dass nun und nimmermehr
uns rühren kann kein Schade.
Ein Wohlgefalln Gott an uns
hat;
nun ist groß Fried' ohn Unterlass,
all Fehd' hat nun ein Ende.
Wir loben, preisen, anbeten dich;
für deine Ehr wir danken,
dass du, Gott Vater, ewiglich
regierst ohn alles Wanken.
Ganz ungemessen ist deine Macht,
allzeit geschieht, was du bedacht.
Wohl uns solch eines Herren!
O Jesu Christ, Sohn eingeborn
des allerhöchsten Vaters,
Versöhner derer, die verlorn,
du Stiller unsers Haders,
Lamm Gottes, heilger Herr und Gott:
nimm an die Bitt aus unsrer Not,
erbarm dich unser aller.
O Heilger Geist, du höchstes Gut,
du allerheilsamst' Tröster:
vor Teufels G'walt fortan behüt,
die Jesus Christ erlöset
durch große Mart'r und bittern Tod;
abwend all unsern Jamm'r und Not!
Darauf wir uns verlassen.
