BWV 668 “Vor deinen Thron tret ich hiermit/Wenn wir in höchsten Nöten sein”

Leipziger koralen

Dit koraal kwamen we tegen bij de vierstemmige koralen BWV 327. BWV 668 is de laatste van de Leipziger Koralen. De bewerking in het handschrift is niet compleet wat het vermoeden bevestigd, dat dit het laatste koraal is wat Bach op zijn sterfbed gecomponeerd heeft en aan iemand heeft gedicteerd. Wie dat is geweest is niet bekend. De koralen BWV 666 en 667 werden door zijn schoonzoon Johann Christoph Altnickol genoteerd. Door zijn oogproblemen heeft Bach dit zelf niet kunnen doen. In het originele handsschrift lijkt het werk ook niet af, reden waarom veel uitvoerenden de werken BWV 668 en 668a met elkaar combineren. De melodie is bekend als melodie bij de Geneefse Psalmen en  wordt gebruikt voor verschillende psalmen zoals 14, 53, 17, 63, 70, 24, 62, 95, 111 en 140.
De uitvoering door Gerben Budding heb ik mede opgenomen, aangezien het hij het speelde als in memoriam voor orgelmaker Adriaan van Rossem die op 28 augustus 2020 overleed.

Fragment BWV 668.

Vor deinen Thron tret ich hiermit – Ton Koopman

Vor deinen Thron tret ich hiermit – Gerben Budding

~~~~~~~~~~~~~~

Vor deinen Thron tret ich hiermit, BWV 668a · Cor Ardesch

Vor deinen Thron tret ich hiermit,
o Gott, und dich demütig bitt:
Wend doch dein gnädig Angesicht
von mir, dem armen Sünder, nicht.

Du hast mich, o Gott Vater mild,
gemacht nach deinem Ebenbild;
in dir web, schweb und lebe ich,
vergehen müßt ich ohne dich.

Gott Sohn, du hast mich durch dein Blut
erlöset von der Höllenglut,
das schwer Gesetz für mich erfüllt,
damit des Vaters Zorn gestillt.

Gott Heiliger Geist, du höchste Kraft,
des Gnade in mir alles schafft,
ist etwas Guts am Leben mein,
so ist es wahrlich alles dein.

Drum danke ich mit Herz und Mund
dir, Gott, in dieser Morgenstund
für alle Güte, Treu und Gnad,
die meine Seel empfangen hat.

Und bitt, daß deine Gnadenhand
bleib über mir heut ausgespannt;
mein Amt, Gut, Ehr, Freund, Leib und Seel
in deinen Schutz ich dir befehl.

Hilf, daß ich werd von Herzen fromm,
damit mein ganzes Christentum
aufrichtig und rechtschaffen sei,
nicht Augenschein und Heuchelei,

daß ich fest in Anfechtung steh
und nicht in Trübsal untergeh,
daß ich im Herzen Trost empfind,
zuletzt mit Freuden überwind.

Erlaß mir meine Sündenschuld
und hab mit deinem Knecht Geduld,
zünd in mir Glauben an und Lieb,
zu jenem Leben Hoffnung gib.

Ein selig Ende mir bescher,
am Jüngsten Tag erweck mich, Herr,
daß ich dich schaue ewiglich.
Amen, Amen, erhöre mich.

 

BWV 667 “Komm, Gott Schöpfer, heiliger Geist”

Leipziger koralen

"Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist" is een luthers Pinksterlied, waarvan de tekst door Martin Luther is geschreven op basis van het Latijnse "Veni Creator Spiritus". Het lied in zeven strofen werd voor het eerst gepubliceerd in 1524. Johann Sebastian Bach componeerde koraalpreludes bij het lied als BWV 631 in het Orgelbüchlein en als BWV 667 in de Leipziger koralen. Luther schreef het Pinksterlied als een parafrase van het Latijnse Veni Creator Spiritus in zijn poging om Duitse equivalenten te vinden voor de Latijnse delen van de liturgie. Hij ontleende de melodie aan de zang van het Latijnse lied. Het lied in zeven strofen werd voor het eerst gepubliceerd in 1524, zowel in het Enchiridion van Erfurt als in een bewerking van Johann Walter in het Eyn geystlich Gesangk Buchleyn.  Johann Sebastian Bach gebruikte de melodie van het lied meerdere keren, bijvoorbeeld door het te bewerken tot het vierstemmige koraal BWV 370. Hij maakte ook orgelbewerkingen voor koraalpreludes, waaronder BWV 631 uit het Orgelbüchlein en BWV 667 . Arnold Schönberg bewerkte dit laatste koraal in 1922 voor groot orkest. Ook dit is een uitwerking van een eerdere bewerking uit de periode in Weimar.

Fragment BWV 667.

Komm, Gott Schöpfer, heiliger Geist - Reitze Smits

Minne Veldman - Komm, Gott, Schöpfer, Heiliger Geist

Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist,
besuch das Herz der Menschen Dein,
mit Gnaden sie füll', wie Du weißt,
daß Dein g=Geschöpf vorhin sei.

Denn Du bist der Tröster genannt,
des Allerhöchsten Gabe theu'r,
ein geistlich Salb' an uns gewandt,
ein lebend Brunn, Lieb' und Feu'r.

Zünd' uns ein Licht an im Verstand,
gieb uns in's Herz der Liebe Brunst,
das schwach' Fleisch in uns, Dir bekannt,
erhalt' fest Dein' Kraft und Gunst.

Du bist mit Gaben siebenfalt,
der Fing'r an Gottes rechter Hand,
des Vaters Wort giebst Du gar bald
mit Zungen in alle land.

Des Feindes List treib von uns fern,
den Fried schaff bei uns Deine Gnad',
daß wir Dein'm Leiten folgen gern
und meiden der Seelen Schad'.

Lehr uns den Vater kennen wohl,
dazu Jesum Christ, seinem Sohn,
daß wir des Glaubens werden voll,
Dich beider Geist zu verstohn.

Gott Vater sei Lob und dem Sohn,
der von den Todten auferstund,
dem Tröster sei dasselb' gethon
in Ewigkeit alle Stund.

 

BWV 666 “Jesus Christus, unser Heiland”

Leipziger koralen

Een koraal van hetzelfde lied als gisteren. Maar in een totaal andere dynamiek. Het karakter van het koraal lijkt ondergeschikt aan de compositie. Ook van dit werk zijn eerdere versies geschreven in Weimar. Soms, maar dat is heel persoonlijk, heb ik een lichte voorkeur voor de eerdere versie.  Het lied is met een vertaling van Pieter Boendermaker opgenomen als gezang 204 in het Liedboek voor de kerken.

Fragment BWV 666.

Jesus Christus, unser Heiland - Leo van Doeselaar

Jesus Christus, unser Heiland (alio modo) - Daniel Bruun

~~~~~~~~~~~~~~~

Jesus Christus, unser Heiland, alio modo, BWV 666a - Christian Schmitt

Jesus Christus, unser Heiland,
der den Tod überwand,
ist auferstanden,
die Sünd hat er gefangen.
Kyrie eleison.

Der ohn Sünden war geboren,
trug für uns Gottes Zorn,
hat uns versöhnet,
daß Gott uns sein Huld gönnet.
Kyrie eleison.

Tod, Sünd, Leben und auch Gnad,
alls in Händen er hat;
er kann erretten
alle, die zu ihm treten.
Kyrie eleison.