BWV 632 “Herr Jesu Christ, dich zu uns wend”

Orgelbüchlein

"Herr Jesu Christ, dich zu uns wend" is een luthers gezang uit de 17e eeuw. De melodie ervan werd in verschillende composities overgenomen. Het maakt deel uit van moderne gezangboeken, zowel protestants als katholiek. De tekst van het gezang wordt toegeschreven aan Wilhelm, hertog van Saksen-Weimar, maar dit auteurschap wordt betwijfeld, aangezien de toeschrijving alleen voorkomt in stukken uit de late 17e eeuw. In Thüringen en Saksen werd het gezang op zondag gezongen nadat de predikant de kansel had betreden om de preek te houden. In een druk uit 1668, de 6e editie van het Lutherisch Hand-Büchlein, wordt het toegeschreven aan Drievuldigheidszondag (Am Fest der heiligen Dreyfaltigkeit).
In Nederland is de melodie in diverse liedbundels gebruikt, onder andere in Zingende gezegend (76) van André Troost (Ga heen in vrede naar uw huis).

BWV 632.

Herr Jesu Christ dich zu uns wend - Gerben Budding

Herr Jesu Christ, dich zu uns wend! - Peter Breugelmans

Herr Jesu Christ, dich zu uns wend,
dein’ Heilgen Geist du zu uns send;
mit Hilf und Gnad er uns regier
und uns den Weg zur Wahrheit führ.

Tu auf den Mund zum Lobe dein,
bereit das Herz zur Andacht fein,
den Glauben mehr, stärk den Verstand,
dass uns dein Nam werd wohlbekannt,

bis wir singen mit Gottes Heer:
"Heilig, heilig ist Gott der Herr!"
und schauen dich von Angesicht
in ewger Freud und selgem Licht.

Ehr sei dem Vater und dem Sohn,
dem Heilgen Geist in einem Thron;
der Heiligen Dreieinigkeit
sei Lob und Preis in Ewigkeit.

 

BWV 631 “Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist”

Orgelbüchlein

Nederlandse Bachvereniging:
“Hymnen over God de Vader en Jezus Christus zijn er in overvloed. Het derde lid van de Heilige drie-eenheid, de Heilige Geest, komt er wat minder goed vanaf in de Lutherse traditie. Maar het koraal Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist is een uitzondering. Het is een vertaling van de middeleeuwse Latijnse hymne Veni creator spiritus. Zowel koraal als hymne worden gezongen met Pinksteren, het feest waarin de Heilige Geest centraal staat. Luther vertaalde de tekst bijna letterlijk en nam ook de gregoriaanse melodie in grote lijnen over. De koraalmelodie in deze BWV 631 ligt in de bovenstem. Onder deze kalme oppervlakte klinkt een drukke begeleiding in 12/8-maat. Het is het ritme van de gigue - een snelle barokdans - die het feestelijke karakter van de pinksterviering ondersteunt. Ongebruikelijk is de basstem: vrijwel het hele stuk door klinkt de basnoot alleen op elke derde tel, alsof het pedaal achterloopt op de melodie. Het levert een syncopisch effect op dat bepaald niet volgens het boekje was. Zo zorgt Bach dat dit korte koraalvoorspel (een stuk muziek dat gespeeld wordt in de kerk, voorafgaand aan het zingen van een bepaald gezang, red.) er direct uitspringt. “

BWV 631.

Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist - Matthias Havinga

Komm, Gott Schöpfer, heiliger Geist - Peter Breugelmans

Komm Gott Schöpfer, Heiliger Geist - Ben Bloor

Komm, Gott Schöpfer, Heiliger Geist,
besuch das Herz der Menschen dein,
mit Gnaden sie füll, wie du weißt,
daß sie dein Geschöpfe sein.

Denn du bist der Tröster genannt,
des Allerhöchsten Gabe teu'r,
ein geistlich Salb an uns gewandt,
ein lebend Brunn, Lieb und Feu'r.

Zünd uns ein Licht an im Verstand,
gib uns ins Herz der Lieb Inbrunst,
das schwach Fleisch in uns, dir bekannt,
erhalt fest dein Kraft und Gunst.

Du bist mit Gaben siebenfalt,
der Finger an Gottes rechter Hand;
des Vaters Wort gibst du gar bald
mit zungen in alle Land.

Des Feindes List treib von uns fern,
den Fried schaff bei uns deine Gnad,
daß wir deim Leiten folgen gern,
und meiden der Seelen Schad.

Lehr uns den Vater kennen wohl,
dazu Jesus Christ, seinem Sohn,
daß wir des Glaubens werden voll,
dich, beider Geist, zu verstehn.

Gott Vater sei Lob und dem Sohn,
der von den Toten auferstand,
dem Tröster sei dasselb getan
in Ewigkeit alle Stund.

 

BWV 630 “Heut triumphieret Gottes Sohn”

Orgelbüchlein

"Heut triumphieret Gottes Sohn" is een luthers paaslied. Kaspar Stolzhagen publiceerde het lied in 1592 en de zetting door Bartholomäus Gesius werd in 1601 gepubliceerd. Het lied werd in verschillende liedbundels opgenomen, waaronder het Evangelisches Gesangbuch. Johann Sebastian Bach baseerde composities op de melodie van het lied. Hoewel hymnologen soms twijfelen aan zijn auteurschap, zou Stolzhagen (1550-1594) "Heut triumphieret Gottes Sohn" in 1591 hebben geschreven.[2][3][4] In 1592 publiceerde Stolzhagen de tekst als paaslied ("Lied von der Auferstehung Christi"). Gesius' zetting van het lied verscheen in 1601 in twee onafhankelijke publicaties, wat aangeeft dat de verspreiding en compositie ervan dateren van vóór de publicatie ervan. In de oorspronkelijke publicatie telde Stolzhagens paaslied zestien strofen van drie regels. In 1601 publiceerde Gesius een vijfstemmige zetting (SSATB) van het lied in het gedeelte over Pasen van zijn Geistliche Deutsche Lieder (Duitse geestelijke liederen). In zijn publicatie telde het lied zes strofen van zes regels, afgeleid van Stolzhagens tekst. Na Gesius werd het lied grotendeels in zesregelige strofen gepubliceerd. "Halleluja, Halleluja" is de tekst van elke derde regel. In Gesius' zetting stijgt de melodie bij elke eerste vermelding van Halleluja. Bach schreef een koraalprelude BWV 630 als onderdeel van het paasgedeelte van zijn Orgelbüchlein; en een vierstemmige koraal (BWV 342, in 34-maat) gebaseerd op de melodie van het lied. De hymne werd als nr. 109 aangenomen in het Duitse protestantse gezangboek Evangelisches Gesangbuch.
Er zijn vertalingen gepubliceerd van zowel Pieter Boendermaker als Ad den Besten met dezelfde beginregel in de Nederlandse liedbundels: “Nu triomgeert de Zoon van God”.

BWV 630.

Heut triumphieret Gottes Sohn - Ben Bloor

Heut triumphieret Gottes Sohn - Peter Breugelmans

Heut triumphieret Gottes Sohn,
der vom dem Tod ist erstanden schon,
Halleluja, Halleluja,
mit großer Pracht und Herrlichkeit,
des dankn wir ihm in Ewigkeit.
Halleluja, Halleluja.

Dem Teufel hat er sein Gewalt
zerstört, verheert ihm all Gestalt,
Halleluja, Halleluja,
wie pflegt zu tun ein großer Held,
der seinen Feind gewaltig fällt.
Halleluja, Halleluja.

O süßer Herre Jesu Christ,
der du der Sünder Heiland bist,
Halleluja, Halleluja,
führ uns durch dein Barmherzigkeit
mit Freuden in dein Herrlichkeit.
Halleluja, Halleluja.

Nun kann uns kein Feind schaden mehr,
ob er gleich murrt, ist's ohn Gefahr.
Halleluja, Halleluja,
Er liegt im Staub, der arge Feind,
wir aber Gottes Kinder seind.
Halleluja, Halleluja.

Dafür wir danken ihm all zugleich
und sehnen uns ins Himmelreich.
Halleluja, Halleluja,
Zum sel'gen End: Gott helf uns alln,
so singen wir mit großem Schalln:
Halleluja, Halleluja.

Gott Vater im höchsten Thron
samt seinem eingebor'nen Sohn,
Halleluja, Halleluja,
dem Heiligen Geist in gleicher Weis
in Ewigkeit sei Lob und Preis!
Halleluja, Halleluja.