BWV 647 “Wer nur den lieben Gott lässt walten”

Schüblerkoralen

Nederlandse Bachvereniging:
“In Bachs koraalbewerkingen voor orgel zorgt het koraal dat de basis vormt voor een tweede laag die altijd aanwezig is. Soms blijft dit bronmateriaal wat verborgen, en soms klinkt het door in de hele orgelbewerking. Voor Bachs publiek waren koralen, verborgen of niet, vooral kerkliederen en dus: een simpele melodie met een welbekende tekst. In Bachs koraalbewerkingen voor orgel is er zo altijd een wisselwerking tussen vocale en instrumentale muziek. In het geval van de Schüblerkoralen – waar BWV 647 er één van is - heeft die wisselwerking nog een extra laag. Minstens vijf van de zes Schüblerkoralen zijn gebaseerd op delen uit cantates die Bach al eerder had geschreven. In het geval van BWV 647 gaat het om een duet voor sopraan en alt uit de cantate Wer nur den lieben Gott läßt walten, BWV 93. Zo is er dus niet alleen een connectie met het oorspronkelijke koraal, maar ook met Bachs gebruik ervan in zijn cantates. Die twee lagen – koraal en cantate – spelen niet altijd dezelfde rol in de vocaal-instrumentale wisselwerking. Soms klinkt de koraalmelodie in de cantate juist niet gezongen maar als instrumentale partij. Dat is ook zo in cantate BWV 93: in het duet zingen de twee stemmen muziek die alleen aan het begin op de koraalmelodie is gebaseerd – daardoorheen spelen de strijkers de onversierde koraalmelodie in recht-door-zee-noten. Zo gaan in deze orgelversie, BWV 647, de begeleidende stemmen dus terug op gezongen muziek, terwijl de koraalmelodie ook in de cantate al instrumentaal was. Maar juist omdat in de orgelversie alles instrumentaal is, treedt de eenvoudige koraalmelodie weer prominent – en meezingbaar – naar voren.”
Eerder kwam het lied al voor in BWV 642 en BWV 434.

BWV 647.

Wer nur den lieben Gott lässt walten - Ton Koopman

Wer nur den lieben Gott läßt walten - Matthias Havinga

Wer nur den lieben Gott läst walten
Und hoffet auf Ihn allezeit
Der wird Ihn wunderlich erhalten
In aller Noht und Traurigkeit.
Wer Gott dem Allerhöchsten traut
Der hat auf keinen Sand gebaut.

Was helfen uns die schweren Sorgen?
Was hilft uns unser Weh und Ach?
Was hilft es daß wir alle Morgen
Beseuftzen unser Ungemach?
Wir machen unser Kreutz und Leid
Nur größer durch die Traurigkeit.

Man halte nur ein wenig stille
Und sey doch in sich selbst vergnügt
Wie unsres Gottes Gnadenwille
Wie sein’ Allwissenheit es fügt
Gott der uns Ihm hat auserwehlt
Der weis auch sehr wohl was uns fehlt.

Er kennt die rechte Freudenstunden
Er weis wohl wenn es nützlich sey
Wenn Er uns nur hat treu erfunden
Und merket keine Heucheley.
So kömmt Gott eh wir uns versehn
Und lesset uns viel Guts geschehn.

Denk nicht in deiner Drangsalshitze
Daß du von Gott verlassen seyst
Und daß Gott der im Schoße sitze
Der sich mit stetem Glükke speist.
Die Folgezeit verändert viel
Und setzet Jeglichem sein Ziel.

Es sind ja Gott sehr schlechte Sachen
Und ist dem Höchsten alles gleich
Den Reichen klein und arm zu machen
Den Armen aber groß und reich.
Gott ist der rechte Wundermann
Der bald erhöhn / bald stürtzen kan.

Sing / bet / und geh auf Gottes Wegen
Verricht das Deine nur getreu
Und trau des Himmels reichem Segen
So wird Er bey dir werden neu.
Denn Welcher seine Zuversicht
Auf Gott setzt / den verläst Er nicht.