BWV 649 “Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ”

Schüblerkoralen

Nederlandse Bachvereniging:
“Een exercitie voor één enkele hand? Een incompleet bewaard gebleven werk? Of toch een rare fuga met een veel te lang thema? Als je BWV 649 los zou tegenkomen, vraag je je in de eerste halve minuut af wat voor soort stuk het is. Maar als de tweede partij inzet, vallen de stukjes van de puzzel snel op hun plaats met de koraalmelodie Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ: het gaat om een koraalbewerking! Toch volgt BWV 649 niet het typische stramien van dit soort orkestukken: het muzikale weefsel is in zijn strikte tweestemmigheid uitzonderlijk licht. Net zoals de andere koraalbewerkingen uit de Schübler-Choräle is ook dit een bewerking van een eerder werk voor een heel andere bezetting. Oorspronkelijk schreef Bach vrijwel dezelfde noten als een aria voor violoncello piccolo en sopraan, als onderdeel van de cantate BWV 6. Waarom juist deze aria in de Schübler-Choräle werd opgenomen weten we niet, maar wat in ieder geval hielp was dat Bach zich in die aria van zijn moderne ‘galante’ kant liet zien: geen complex contrapunt of doorwrochte harmonieën, maar elegante melodieuze eenvoud. Dat was het soort muziek waar in de late jaren 1740 de meeste markt voor was. De gedrukte Schübler-Choräle waren behalve bij Bach zelf ook bij zijn zonen Wilhelm Friedemann in Halle en Carl Philipp Emanuel in Berlijn te koop. Wie daar toen allemaal een exemplaar kochten is helaas niet bekend. Maar het zou goed kunnen dat BWV 649 destijds al op een van de instrumenten van orgelbouwer Arp Schnitger klonk, bijvoorbeeld dat in Schloß Charlottenburg, of in Hamburg. Bij zijn orgel in Uithuizen duurde het wat langer, maar ook dat is dubbel en dwars goed gekomen.”
'Blijf bij ons, Jezus, onze Heer' is een door Pieter Boendermaker vertaalde en bewerkte versie van het lied Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ. Het is een lied van Nikolaus Herman (https://bach-dag.blogspot.com/2025/01/bwv-266-als-vierzig-tag-nach-ostern-warn.html) en Nikolaus Selnecker (https://bach-dag.blogspot.com/2025/01/bwv-253-ach-bleib-bei-uns-herr-jesu.html). In diverse Nedderlandse liedbundels is het lied opgenomen.

Fragment BWV 649.

Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ - Peter Kofler

Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ - Anne-Isabelle de Parcevaux

Ach bleib bei uns, Herr Jesu Christ,
weil es nun Abend worden ist;
dein göttlich Wort, das helle Licht,
laß ja bei uns auslöschen nicht!

In dieser letz'n betrübten Zeit
verleih uns, Herr Beständigkeit,
daß wir dein Wort und Sakrament
rein b'halten bis an unser End'!

Herr Jesu, hilf, dein' Kirch' erhalt,
wir sind gar sicher, faul und kalt!
Gib Glück und Heil zu deinem Wort,
damit es schall' an allem Ort!

Erhalt uns nur bei deinem Wort
und wehr' des Teufels Trug und Mord!
Gib deiner Kirchen Gnad' und Huld,
Fried', Einigkeit, Mut und Geduld!

Ach Gott, es geht gar übel zu,
auf dieser Erd' ist keine Ruh',
viel Sekten und viel Schwärmerei
auf einem Haufen kommt herbei.

Den stolzen Geistern wehre doch,
die sich mit G'walt erhöhen hoch
und bringen stets was Neues her,
zu fälschen deiner rechte Lehr'.

Die Sach' und Ehr', Herr Jesu Christ,
nicht unser, sondern dein ja ist;
darum so steh du denen bei,
die sich auf dich verlassen frei!

Dein Wort ist unsers Herzens Trutz
und deiner Kirchen wahrer Schutz;
dabei erhalt uns, lieber Herr,
daß wir nicht anders suchen mehr!

Gib, daß wir leb'n in deinem Wort
und darauf ferner fahren fort
von hinnen aus dem Jammertal,
zu dir in deinen Himmelssaal!