BWV 272 Befiehl Du Deine Wege

 

BWV 272 Befiehl Du Deine Wege (in d klein)

Weer hetzelfde lied als bij BWV 270 en BWV 271, maar nu met gebruikmaking van de melodie van Bartholomäus Gesius.

Deze zetting is een van de zes die worden toegeschreven aan Carl Philipp Emanuel Bach in het Fasch-manuscript uit 1762, een bron die in 1943 verloren ging en in 2001 werd teruggevonden. Alleen dit koraal en BWV 145a van die zes zettingen vonden hun weg naar de Birnstiel-collectie van Bach-koralen die voor het eerst een paar jaar na het Fasch-manuscript werden gepubliceerd, en de twee zettingen bleven in de collectie toen Breitkopf ze in de jaren 1780 publiceerde.

J.S. Bach: Befiehl du deine Wege, BWV 272 · Augsburger Domsingknaben · Reinhard Kammler · Claudia Waßner

Befiehl du deine Wege, BWV 272 · Chamber Choir of Europe & Nicol Matt

Befiehl du deine Wege, BWV 272 · Stuttgart Gachinger Kantorei Helmuth Rilling

Befiehl du deine Wege,
Und was dein Herze kränkt,
Der allertreusten Pflege
Des, der den Himmel lenkt.
Der Wolken, Luft und Winden
Gibt Wege, Lauf und Bahn,
Der wird auch Wege finden,
Da dein Fuss gehen kann.

Bartholomäus Gesius (ook: Göß, Gese, ca. 1562 – 1613) was een Duitse theoloog, kerkmusicus, componist en hymneschrijver. Hij werkte in Schloss Muskau en in Frankfurt (Oder) en is bekend om zijn koorpassies in het Duits en Latijn en om de melodie en eerste zetting van het paaslied "Heut triumphieret Gottes Sohn", dat werd gebruikt in verschillende composities, waaronder een cantate van Dieterich Buxtehude en een koraalpreludium van Johann Sebastian Bach (BWV 630), waarmee het paasgedeelte van zijn Orgelbüchlein werd afgesloten. Gesius werd geboren in Müncheberg en studeerde theologie tussen 1578 en 1585 aan de Alma Mater Viadrina in Frankfurt (Oder). Vanaf 1582 werkte hij als Kantor (kerkmusicus) in Müncheberg en vanaf 1587 als leraar en musicus aan Schloss Muskau (nu Werelderfgoed). In 1588 begon hij met het componeren van een Passie naar het Evangelie van Johannes in het Duits, een Johannespassie voor vijfstemmig koor. In het voorjaar van 1593 werd Gesius Kantor aan de Marienkirche in Frankfurt (Oder) en tegelijkertijd leraar aan de Ratsschule, het huidige Karl-Liebknecht-Gymnasium. In 1613 componeerde hij een zesstemmige Matthäuspassie in het Latijn. Hij stierf datzelfde jaar in Frankfurt (Oder) aan de pest.

Van https://www.liedboekcompendium.nl/:
"Bartholomäus Gesius was een Duitse cantor en componist, die in onze streken met name bekend is geworden om zijn melodie bij het paaslied ‘Heut triumphiret Gottes Sohn’ (Liedboek 622). Van 1578 tot 1585 studeert hij theologie te Frankfurt an der Oder, waar hij tegelijkertijd muzikaal geschoold wordt door de cantor van de Marienkirche. In 1582 onderbreekt hij deze studie om een jaar te werken als cantor te Müncheberg. Na het afronden van zijn studie werkt hij vanaf 1587 als leraar en hofmusicus op Slot Muskau, waar hij gedichten van Hans Georg Freiherr von Schönaich zu Muskau toonzet. Schönaich zu Muskau hangt de gereformeerde godsdienst aan en hierdoor leert Gesius het Geneefs Psalter kennen. De Geneefse psalmmelodieën zullen van invloed zijn op de kerkliedmelodieën die hij  gaat componeren. In 1593 keert Gesius terug naar Frankfurt, waar hij cantor wordt aan de Marienkirche en leraar aan de plaatselijke Ratsschule. In Frankfurt leert hij de dichters Jakob Ebert, Bartholomäus Ringwaldt en mogelijk ook Kaspar Stolzhagen kennen. Gesius schreef naast vele liedmelodieën ook een Magnificat, missen en passies. Zijn kerkliedmelodieën werden opgenomen in verschillende liedbundels uit die tijd, waaronder Psalmodia choralis (Frankfurt an der Oder 1600). Bundels waarvan hij zelf de uitgave verzorgde, zijn Geistliche Deutsche Lieder D. Mart. Lutheri Und anderer frommen Christen (Frankfurt an der Oder 1601), Enchiridium etlicher deutscher und lateinischer Gesänge (Frankfurt an der Oder 1603) en Cantiones sacrae chorales (Frankfurt an der Oder 1610). In 1613 schreef hij zijn zesstemmige Matthäus Passion. In de zomer van datzelfde jaar overleed hij, toen door een pestepidemie een kwart van de bevolking van Frankfurt werd uitgeroeid."

BWV 271 Befiehl du deine Wege

 

BWV 271 Befiehl du deine Wege (in b klein)

Opnieuw de bekende melodie zoals we die ook kennen van het lied “O Haupt voll Blut und Wunden”. Nu in een andere  compositie. Eerste uitvoering is niet bekend. Bach heeft deze melodie in veel van zijn vocale werken gebruik. Natuurlijk komt het op meerdere plekken voor in BWV 244, de Matthäus-Passion. Maar ook bijv. in cantate BWV 135/1 Ach Herr, mich armen Sünder (gebaseerd op Psalm 6). Of BWV 153/5 "Und ob gleich alle Teufel dir wollten widerstehn". In een later stadium zullen we het nog meermalen tegenkomen.

Librettist: Paul Gerhardt (1653)  Melodie is van Hans Leo Haßler (1601)

J.S. Bach: Befiehl du deine Wege, BWV 271 · Augsburger Domsingknaben · Reinhard Kammler · Claudia Waßner

Befiehl du deine Wege (O Haupt voll Blut und Wunden) , BWV 271 · Stuttgart Gachinger Kantorei Helmuth Rilling

Johann Sebastian Bach - BWV 271 Choral 'Dem Herren mußt du trauen' in B minor Rundfunkchor Berlin - Robin Gritton

Befiehl du deine Wege,
Und was dein Herze kränkt,
Der allertreusten Pflege
Des, der den Himmel lenkt.
Der Wolken, Luft und Winden
Gibt Wege, Lauf und Bahn,
Der wird auch Wege finden,
Da dein Fuss gehen kann.

BWV 270 Befiehl du deine Wege

 

BWV 270 Befiehl du deine Wege (in b klein)

Librettist: Paul Gerhardt (1653) (Zie beschrijving bij BWV 267). 

Melodie is van Hans Leo Haßler (1601). Origineel is de melodie van het lied “Mein G’müt ist mir verwirret von einer Jungfrau zart” (“Mijn geest is in de war door een tedere maagd”).

Datum/jaar van eerste uitvoering van de compositie door Bach is niet bekend.

J.S. Bach: Befiehl du deine Wege, BWV 270 · Augsburger Domsingknaben · Reinhard Kammler

Befiehl du deine Wege (O Haupt voll Blut und Wunden) , BWV 270 · Stuttgart Gachinger Kantorei Helmuth Rilling

Befiehl du deine Wege
und was dein Herze kränkt,
der allertreusten Pflege
des, der den Himmel lenkt.
Der Wolken, Luft und Winden
gibt Wege, Lauf und Bahn,
der wird auch Wege finden,
da dein Fuß gehen kann.

Hans Leo Hassler (in het Duits, Hans Leo Haßler) (gedoopt 26 oktober 1564 - 8 juni 1612) was een Duitse componist en organist van de late Renaissance en vroege Barok, oudere broer van de minder bekende componist Jakob Hassler. Hij werd geboren in Neurenberg en stierf in Frankfurt. Hassler werd geboren in Neurenberg en gedoopt op 26 oktober 1564, waarbij hij zijn eerste muzieklessen kreeg van zijn vader, de organist Isaak Hassler. In 1584 werd Hassler de eerste van vele Duitse componisten uit die tijd die naar Italië gingen om hun studie voort te zetten; hij arriveerde in Venetië tijdens het hoogtepunt van de activiteit van de Venetiaanse school, de componisten die schreven in de schitterende polychorale stijl, die al snel populair zou worden buiten de geboortestad. Hassler was al bekend met een deel van deze muziek, aangezien er talrijke prenten in Duitsland circuleerden vanwege de interesse van Leonhard Lechner, die in München verbonden was met Orlandus Lassus.
Tijdens zijn verblijf in Venetië raakte Hassler bevriend met Giovanni Gabrieli, met wie hij in 1600 een huwelijksmotet componeerde voor Georg Gruber, een Neurenbergse koopman die in Venetië woonde. Samen studeerden ze bij Andrea Gabrieli, Giovanni's oom. Onder Andrea kreeg Hassler les in compositie en orgelspel.
Na de dood van Andrea Gabrieli keerde Hassler eind 1585 terug naar Duitsland en verhuisde naar Augsburg, waar hij als organist diende voor Octavianus II Fugger, een edelman daar. De jaren in Augsburg waren buitengewoon creatief voor hem; daarnaast werd hij in die tijd bekend als componist en organist, hoewel zijn invloed beperkt was omdat hij protestant was in een gebied dat nog steeds overwegend katholiek was.
Hassler was niet alleen componist, maar ook een actieve organist en adviseur van orgelbouwers. In 1596 kreeg Hassler, samen met 53 andere organisten, de kans om een ​​nieuw instrument met 59 registers te onderzoeken in de Schlosskirche in Groningen. Hassler werd voortdurend erkend voor zijn expertise in orgelontwerp en werd vaak gevraagd als examinator van nieuwe instrumenten. Met behulp van zijn uitgebreide orgelachtergrond stapte Hassler in de wereld van de mechanische instrumentenbouw en ontwikkelde een uurwerkorgel dat later werd verkocht aan keizer Rudolf II.
In 1602 keerde Hassler terug naar Neurenberg, waar hij Kapellmeister werd, of directeur van de stadsmuziek. Tijdens zijn verblijf daar werd hij benoemd tot Kaiserlicher Hofdiener aan het hof van Rudolf II. In 1604 nam hij verlof en reisde naar Ulm, waar hij trouwde met Cordula Claus.[2] Vier jaar later verhuisde Hassler naar Dresden, waar hij diende als keurvorstkamerorganist van keurvorst Christiaan II van Saksen en uiteindelijk als Kapellmeister. Hassler had inmiddels tuberculose ontwikkeld, waaraan hij in juni 1612 zou overlijden. Na zijn dood werden Michael Praetorius en Heinrich Schütz in zijn plaats benoemd.
Hassler wordt beschouwd als een van de belangrijkste Duitse componisten aller tijden. Zijn gebruik van de innovatieve Italiaanse technieken, gekoppeld aan traditionele, conservatieve Duitse technieken, zorgde ervoor dat zijn composities fris waren zonder de moderne affectieve toon. Zijn liederen presenteerden een gecombineerde vocale en instrumentale literatuur die geen gebruik maakte van de continuo, of deze alleen als optie bood, en zijn religieuze muziek introduceerde de Italiaanse polychorale structuren die later veel componisten zouden beïnvloeden die leidden tot het baroktijdperk.

Hans Leo Haßler